دندان عقل که تحت عنوان آخرین مجموعه از دندانهای دائمی یا همان دندانهای آسیاب سوم شناخته میشوند در انتهاییترین قسمت دهان رشد میکنند و دلیل نامیده شدن آنها به دندان عقل این است که سن رویش آنها نسبت به سایر دندانها دیرتر است و معمولاً مابین سن ۱۷ الی ۲۵ سالگی ظاهر میشوند.
دندان عقل از جمله دندانهایی است که میتواند حتی در صورت رشد نکردن و بیرون نزدن از لثه نیز برای افراد مشکلات مختلفی را به وجود بیاورد و فرد را وادار به دریافت درمانهای تخصصی دندانپزشکی از جمله جراحی دندان عقل نماید.
انواع دندان عقل کدام است؟
با در نظر گرفتن آناتومی فک انسان در نسلهای مختلف میتوان این را پی برد که فضای رشد دندان عقل انسانهای امروزی نسبت به نسلهای پیشین بسیار کوچکتر است از همین رو دندان عقل فضای محدودتری را برای رشد خواهد داشت که همین امر میتواند منجر به بروز مشکلات مختلفی در رابطه با این دندان شود. با در نظر گرفتن آناتومی فک انسانهای مختلف میتوان به این نتیجه رسید که دندان عقل میتواند به سه شکل رشد کند که در ادامه این بخش به بررسی آنها پرداختهایم:
دندان عقل کامل:
اگر آناتومی فک شما به گونهای باشد که فضای کافی برای رشد دندان عقل وجود داشته باشد دندان عقل شما به صورت طبیعی رشد میکند و از لثه خارج میشود که شما در این حالت برای جلوگیری از پوسیده شدن آن باید نسبت به بهداشت آن توجه بیشتری را نسبت به سایر دندانها نشان دهید.
دندان عقل نهفته:
گاهی اوقات در برخی افراد زمان رویش دندان عقل فرا میرسد اما به دلایل مختلفی از جمله ناکافی بودن فضای رشد، دندان عقل قادر به خارج شدن از لثه نیست که در این صورت به آن دندان عقل رشد کرده ، دندان عقل نهفته گفته میشود. لازم به ذکر است که دندانهای عقل نهفته میتوانند تا سالها بدون هیچگونه درد یا علائمی درون فک شما مخفی باقی بمانند و شما تنها در صورت انجام عکس رادیولوژی قادر به تشخیص رشد کردن آن خواهید بود.
در نهایت توجه داشته باشید که البته دندانهای عقل نهفته با سالها باقی ماندن درون فک میتوانند در صورت عدم دریافت توجه کافی باعث ایجاد کیست یا آسیب به سایر قسمتهای لثه یا ریشه دندانهای مجاور خود نیز شوند.
دندان عقل نیمه نهفته:
گاهی اوقات نیز فرایند رشد دندان عقل یا همان دندان آسیاب سوم به گونهای است که تنها قسمتی از تاج آن از لثه خارج میشود که همین امر میتواند برای فرد باعث بروز مشکلات مختلفی از جمله درد یا آسیب به سایر قسمتهای دهان را به وجود بیاورد و در مواقعی نادر نیز افراد با داشتن دندان عقل نیمه نهفته دچار آبسه دندان خواهند شد. در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که دندان عقل نیمه نهفته بیشتر در افرادی دیده میشوند که فک آنها فضای کافی برای رشد دندان عقل ندارد.
علت خراب شدن دندان عقل چیست؟
از جمله یکی از رایجترین مشکلاتی که در رابطه با دندان عقل وجود دارد میتوان به خراب شدن آن اشاره کرد؛ البته لازم به ذکر است که همیشه منظور از خراب شدن دندان عقل پوسیدگی آن نیست زیرا این دندان میتواند به دلایل مختلفی خرابی شود که در ادامه این بخش از مطلب به بررسی آنها پرداختهایم:
| علت | توضیحات | عوارض احتمالی |
| دندان عقل نهفته | دندان با زاویه رشد میکند و از لثه بیرون نمیآید یا به دندان کناری فشار وارد میکند. | درد، عفونت، خرابی دندانهای کناری، بههمریختگی دندانها، نیاز به ارتودنسی |
| لق شدن دندان عقل | بهندرت رخ میدهد؛ معمولاً به دلیل تحلیل استخوان فک، بیماری لثه یا عفونت است. | درد، احتمال افتادن دندان، گسترش عفونت |
| آبسه دندان عقل | بهدلیل دسترسی سخت، مسواک و نخ دندان بهخوبی انجام نمیشود و بین دندانها غذا و باکتری جمع میشود. | عفونت لثه، پوسیدگی، درد شدید، ورم، نیاز به جراحی |
| رشد نامناسب (کج شدن) | دندان به پهلو خم میشود و به لثه یا گونه ساییده میشود. | زخم لثه و گونه، عفونت، آبسه، درد مداوم |
یک: دندان عقل نهفته
در برخی از افراد دندانهای عقل در هر چهار زاویه از دهان بدون ایجاد هیچگونه مشکلی در فرایند رشد خود از لثه بیرون میآیند اما این در حالی است که در گروه نادری از افراد دندان عقل با زاویه رشد میکند و همین امر باعث میشود تا به لثه یا دندانهای کناری خود فشار وارد کند! به این حالت نهفتگی یا دندان عقل نهفته گفته میشود که میتواند باعث بروز عوارض مختلفی از جمله درد ، عفونت یا خرابی سایر دندانها شود همچنین لازم به ذکر است که همین با زاویه رشد کردن دندان عقل میتواند باعث به هم ریختن موقعیت قرارگیری سایر دندانها شود و فرد را نیازمند به درمان ارتودنسی کند.
دو: لق شدن دندان عقل
برخلاف سایر دندانهای موجود در دهان دندان عقل از جمله دندانهایی است که به ندرت دچار لق شدن یا افتادن میشود! از این رو اگر حس کردید که دندان عقل شما لق شده میتوان دلیل آن را تحلیل رفتن استخوان فک ، بیماریهای لثه یا عفونت دانست.
سه: آبسه دندان عقل
با در نظر گرفتن موقعیت دندانهای عقل به راحتی میتوان متوجه این شد که دسترسی به این دندان برای انجام روتین بهداشتی مربوط به دهان بسیار کار دشواری است از این رو شما با سختی میتوانید دندان عقل خود را مسواک بزنید یا اطراف آن را نخ دندان بکشید! همین دسترسی سخت به دندان عقل منجر میشود تا غذا و باکتریهای مختلف معمولاً بین دندان عقل و دندانهای کناری آنها گیر کند که این امر عوارضی همانند پوسیدگی دندان یا عفونت لثه که به آن آبسه دندان عقل نیز گفته میشود را به همراه خواهد داشت.
همچنین لازم به ذکر است که اگر دندان عقل شما در محور اصلی خود رشد نکند و به پهلو خم شود ، میتواند با تماس پیدا کردن یا سایش لثه و گونهها منجر به ایجاد زخم و در نهایت بروز آبسه و عفونت شود که در این صورت شما جهت درمان بهتر از هرچه سریعتر به دندانپزشک خود مراجعه نمایید.
دلایل رشد نامناسب دندان عقل چیست؟
- وراثت
- کم خونی
- عدم هماهنگی رشد استخوان فک با دندان
- برخی بیماریهای کودکی همانند راشیتیسم
آیا کشیدن دندان عقل ضروری است؟
با توجه به فضای رشد دندان عقل و مشکلاتی که ممکن است این دندان با خود به همراه داشته باشد بسیاری از افراد فکر میکنند که کشیدن دندان عقل یک امر ضروری است اما این در حالی است که اگر دندان عقل شما به صورت کامل و طبیعی در جای خود رشد کند شما نیازی به مراجعه به مطب دندانپزشکی نخواهید داشت و تنها ملزم به رعایت چندین نکات بهداشتی در رابطه با آن خواهید بود. این در حالی است که گاهی اوقات دندانهای ابری که به صورت نیمه نهفته یا نهفته رشد میکنند نیاز به تشخیص دندانپزشکی برای باقی ماندن یا باقی نماندن در فضای فک دارند! از جمله شرایطی که دندون عقل میتواند برای شما دردسرساز شود و شما ملزم به کشیدن آن هستید میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- هنگامی که دندان عقل زیر لثه پنهان شده باشد و قادر به جوانه زدن نباشد؛ زیرا این فرایند در نهایت منجر به تشکیل کیست و از بین رفتن ریشه دندانهای مجاور خواهد شد.
- هنگامی که دندان آسیاب سوم به صورت کامل از لثه خارج نشده باشد و اطراف آن محل مناسبی برای تجمع باکتریها باشد که همین امر میتواند باعث بروز بیماریهای دهان و لثه شود.
- هنگام پوسیدگی و درد شدید دندان عقل
- هنگام آلوده شدن و عفونت مکرر بافت نرم اطراف دندان عقل
- هنگامی که ترک یا شکستگی در دندان عقل رخ داده باشد
- تورم و التهاب مداوم
منظور از جراحی دندان عقل چیست؟
مجدد لازم به یادآوری است که اگر دندان عقل شما به صورت کامل و در محور اصلی خود رشد کرده باشد شما نیاز به هیچگونه فرایند پزشکی اضافه همانند جراحی دندان عقل نخواهید داشت اما اگر دندان عقل شما به صورت نیمه نهفته یا نهفته رشد کرده باشد ممکن است دندانپزشک شما پس از بررسی عکس رادیولوژی فک، مجبور به کشیدن آن شود.
در فرایند جراحی دندان عقل از بیحسیهای موضعی استفاده میشود و پس از آن قسمتی از لثه در صورت نیاز شکاف داده میشود تا دندانپزشک بتواند به راحتی دندان عقل را خارج کند. توجه داشته باشید که اگر میخواهید پس از فرایند جراحی دندان عقل کمتر عوارض آن را تجربه کنید بهتر است به سراغ انتخاب یک کلینیک دندانپزشکی متخصص در این حوزه بروید!
کلینیک دندانپزشکی بهینا به عنوان بهترین کلینیک دندانپزشکی در شرق تهران آماده ارائه هرگونه خدمات در رابطه با دندان عقل و جراحی آن میباشد؛ همچنین لازم به ذکر است که اگر شما دچار ناهمواری دندانها به علت رشد کج دندان عقل خود شدهاید میتوانید از طریق تماس با این کلینیک پاسخ سوالات خود را در رابطه با حداکثر سن برای ارتودنسی نیز جویا شوید.
عوارض جراحی دندان عقل چیست ؟
- گیر کردن مواد غذایی در حفره ایجاد شده درون لثه
- تجمع باکتریها در محل جراحی شده
- خونریزی و آسیب رسیدن به اعصاب
- صدمه رسیدن به سینوس ماگزیلا (در صورتی قطر حفره ایجاد شده پس از کشیدن دندان عقل بیشتر از ۲ میلیمتر باشد)
مراقبتهای بعد از جراحی دندان عقل چیست؟
- پس از جراحی دندان عقل آب دهان خود را به بیرون تف نکنید زیرا این کار منجر به ایجاد لخته خونی در حفره ایجاد شده و در نهایت افزایش شدت خونریزی خواهد شد.
- از آشامیدن با نی خودداری کنید.
- برای جلوگیری از شدت یافتن خونریزی در ۲۴ ساعت اول یک گاز استریل نسبتا مرطوب را به مدت ۴۵ دقیقه بر روی محل جراحی شده فشار دهید.
- از مصرف نوشیدنیهای دارای کافئین همانند قهوه ، چای یا نوشابه خودداری کنید.
- از غذاهای نرم و ولرم استفاده کنید.
- برای جلوگیری از ایجاد عفونت و بهبود سریعتر زخم محل جراحی از آب نمک و دهانشویه استفاده نمایید.
- داروهای تجویز شده توسط پزشک که معمولاً شامل آنتی بیوتیک و مسکنهای مختلف هستند را در ساعت مقرر و به اندازه مصرف نمایید.
- برای انجام چکاپ در بازههای زمانی تعیین شده به کلینیک دندانپزشکی مراجعه نمایید.
سخن پایانی
در نهایت باید به این موضوع اشاره داشته باشید که دندان عقل به دلیل زمان و مکان رشد خود میتواند چالشهای مختلفی را برای افراد به همراه داشته باشد از این رو توجه به علائم و مشاوره با دندانپزشک در زمان مناسب، میتواند به مدیریت بهتر این وضعیت و حفظ سلامت دهان و دندان کمک کند.
سوالات متدوال
بهترین زمان برای کشیدن دندان عقل کی است؟
بهترین زمان برای کشیدن دندان عقل نهفته و نیمه نهفته 17 الی 25 است زیرا ریشه دندان به خوبی شکل نگرفته و عوارض کمتری را به همراه دارد.
درد دندان عقل به کجا سرایت میکند؟
درد دندان عقل معمولا به گوش، فک، لثه و سایر دندانها سرایت میکند.
آیا میتوان دندان عقل را عصب کشی کرد؟
بله؛ در صورت نیاز میتوان درمان عصب کشی را برای دندان عقل انجام داد.
